TEKST EN CONTEXT

Een letter alleen staat er maar wat verloren bij. Letters hebben context nodig. Woorden bijvoorbeeld. En woorden gedijen het best in zinnen.
Tenzij het om een bevel gaat.
Halt!
Dat is duidelijke taal.

Bekijk dit:

wassen 5

We zien zonder probleem dat de tekens in het midden in het ene geval een dubbele S voorstellen en in het andere een dubbele 5. Kwestie van context.
Vanzelfsprekend nietwaar?
Of toch niet?
Want leg dit maar eens uit aan een kind dat net leert lezen.

Leren lezen

Lezen is een gecompliceerd proces. Het is eerder een wonder dat mensen dit in betrekkelijk korte tijd onder de knie krijgen en tot een automatisme maken dan een vanzelfsprekendheid. De complexiteit kwam vooral naar voren bij pogingen om computers te leren lezen en vertaalprogramma’s te maken. Mensen op de maan zetten bleek aanzienlijk eenvoudiger dan een computer echt te laten lezen.

Anatomie van het geschreven woord

Een geschreven woord bestaat uit zwarte inkt in een bepaald patroon op een lichte ondergrond. Het heeft iets van een abstract schilderij. Maar woorden hebben in tegenstelling tot een abstract schilderij een duidelijk omschreven betekenis. Daarover bestaan duidelijke afspraken.
Indien niet, dan heeft taal geen betekenis als communicatiemiddel.
Voor het herkennen van een woord is het noodzakelijk dat de lezer een woord, of een woord wat er op lijkt, al eens eerder heeft gezien en bekend is met de afspraken over woorden in het algemeen en dit woord in het bijzonder. Het visuele patroon moet gekoppeld worden aan een reeks klanken en aan een betekenis die opgeslagen is in het geheugen.
Stop!
Dit moet eenvoudiger kunnen.
Al lezend ‘hoort’ de lezer de klanken (in zijn of haar hoofd), herkent het en is (of wordt) zich bewust van de betekenis.

Woordenschat

Een kind van twaalf beschikt over een woordenschat van ongeveer 17.000 woorden. Die zijn allemaal opgeslagen in het geheugen en zonder al te veel moeite op te roepen. Al die 17.000 woorden zijn verbonden met beelden, klanken, gevoelens en associaties. Dit is, alles bij elkaar, een gigantische hoeveelheid encyclopedische kennis die in de hersenen is opgeslagen!
Lees ‘koe’ en voor u verschijnt het beeld van een zwart-wit dier dat een beetje triest en enigszins lodderig uit de ogen kijkt. Het heeft een staart en uiers en beweegt zich in het algemeen traag voort. Misschien voeren uw gedachten u vervolgens naar Friesland; een vakantie op een camping bij een boerderij en u reist terug in de tijd, associaties rijgen zich aaneen en dat gaat maar door…
Woorden nemen een loopje met uw gedachten.

Genoeg aan een half woord?

Hebben we het lezen eenmaal onder de knie, dan spreekt het vanzelf. Zo vanzelf, dat we het moeiteloos doen. Tijdens het leren lezen gaat het eerst letter voor letter. Daarna lettergreep na lettergreep. En uiteindelijk woord voor woord.
Een gevorderde lezer heeft aan een half woord genoeg. Dat blijkt uit onderstaande tekst. Hierin leggen we de lat wat hoger dan in het eerste voorbeeld met de dubbel S en/of dubbel 5.
Kunt u lezen wat hier staat?

D323 M3D3D3L1NG L44T J3 213N T0T W3LK3 GR0T3 PR35T4135 0N23 H3R53N5N 1N 5T44T 21JN. 1N H3T 83G1N W45 H3T 23K3R N0G M031L1JK D323 T3K5T T3 L323N, M44R NU K4N J3 H3T W44R5SCH1JNL1JK 4L W4T 5N3LL3R L323N 20ND3R J3 3CHT 1N T3 5P4NN3N. D4T K0MT D00R H3T 3N0RM3 L33RV3RM0G3N V4N 0N23 H3R53N5. KN4P H3? D323 M3D3D3L1NG M4G J3 K0P13R3N 3N V3RD3R V3R5PR31D3N.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s